Niedobory pokarmowe w dietach dzieci w wieku 13-36 miesięcy w Polsce - wyniki badania PITNUTS 2024
06.10.2025
Okres przedkoncepcyjny, ciąża oraz pierwsze 2-3 lata życia są kluczowe w rozwoju dziecka. Jakość żywienia w tym czasie ma istotne znaczenie dla rozwoju psychosomatycznego oraz zdrowia, w tym ryzyka wystąpienia w przyszłości niezakaźnych chorób przewlekłych.
Uwaga specjalistów zwykle koncentruje się na żywieniu dzieci w okresie niemowlęcym, jednak sposób karmienia powyżej 1. roku życia również może stanowić wyzwanie. Zapotrzebowanie na energię oraz składniki odżywcze u dzieci w wieku 1-3 lata jest kilka razy większe niż u dorosłych w przeliczeniu na kilogram masy ciała. Dodatkowo, często nie są już one karmione piersią, nie otrzymują także preparatów na bazie mleka ani odpowiedniej ilości produktów mlecznych. Jadłospis nie zawsze uwzględnia też tak ważne elementy jak np. ryby. Zaspokojenie potrzeb żywieniowych w tym okresie utrudnia także neofobia żywieniowa, która prowadzić może do ograniczenia spożycia wartościowych produktów, m.in. warzyw i owoców.
Najbardziej aktualnych informacji na temat sposobu żywienia dzieci w wieku 1-3 lata w Polsce dostarcza artykuł oryginalny opublikowany w czasopiśmie Standardy Medyczne/Pediatria. Zgodnie z zaprezentowanymi w nim danymi niedobory składników pokarmowych w tej grupie populacyjnej najczęściej dotyczą DHA (spożycie poniżej normy w 100% analizowanych jadłospisów), witaminy D (niewystarczająca ilość w diecie 95,5% dzieci), błonnika pokarmowego (51,3% dzieci), wapnia (44% dzieci), jodu (29,8% dzieci) i żelaza (4,5% dzieci). Z drugiej strony średnie spożycie białka istotnie przekraczało wartości zalecane (39,9g/dzień vs. EAR na poziomie 8-10 g/dzień w zależności od wieku i płci).
Co ważne, jadłospisy dzieci, które otrzymywały preparaty na bazie mleka (YCF - Young Children Formula), były korzystniej zbilansowane. Uwzględnienie w diecie produktów z tej grupy jest pomocne szczególnie wtedy, gdy zawiera ona zbyt mało witaminy D, wapnia, żelaza, jodu czy kwasów tłuszczowych omega-3.
Preparatami na bazie mleka stworzonymi specjalnie z myślą o dzieciach po 1. roku życia są NAN OPTIPRO Plus 3, NAN SUPREMEPRO 3, NAN EXPERTPRO HA 3 i NAN OPTIPRO 3. Podawanie NAN OPTIPRO Plus 3 zamiast mleka krowiego* pozwala dostarczyć 8679 razy więcej witaminy D, 121 razy więcej żelaza, 6 razy więcej jodu i 2 razy więcej niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 oraz 3 razy mniej białka. Jeden kubek (230 ml) NAN OPTIPRO Plus 3 może dostarczyć 84% zalecanego dziennego spożycia na witaminę D, 54% - na jod, 53% - na wapń i 35% - na żelazo oraz 36% zapotrzebowania na ALA z grupy omega-3.1
Więcej informacji na temat żywienia dzieci po 1. roku życia znaleźć można w webinarze prof. dr hab. n. med. Piotra Sochy.
O badaniu
W publikacji przedstawiono wybrane analizy ilościowej oceny sposobu żywienia losowo dobranej, reprezentatywnej terytorialnie, próby dzieci w wieku 13-36 miesięcy. Bazują one na wynikach projektu badawczego "Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku 5-72 miesiące życia w Polsce" o akronimie PITNUTS 2024. W grupie wiekowej13-36 miesięcy badaniem objęto 400 zdrowych, urodzonych o czasie dzieci narodowości polskiej, w tym 200 dzieci w wieku 13-24 miesiące i 200 dzieci w wieku 25-36 miesięcy. W pracy przeanalizowano sposób żywienia 326 dzieci, z wyłączeniem dzieci, które były jeszcze karmione piersią.
Więch M. i inni. Wybrane niedoborowe składniki pokarmowe w dietach dzieci w wieku poniemowlęcym - wyniki badań ogólnopolskich i analiza indywidualnych zapisów diety z badania PITNUTS 2024. Standardy Medyczne/Pediatria 2025, T. 22, 443-461, DOI:10.17443/SMP2025.22.04.
1 Rychlik E. i in. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy, 2024.
* Mleko krowie spożywcze 3,2% tłuszczu na podstawie: Kunachowicz H. i wsp.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2020